Accountant steeds kritischer

26-07-2016

De combinatie verantwoording aan de raad en controle door de accountant lijkt een schijnbare tegenstelling. In veel gemeenten is de controle door de accountant van de jaarstukken inmiddels afgerond. In veel gevallen zal een goedkeurende verklaring afgegeven zijn of worden maar dat is niet zonder slag of stoot gegaan dit jaar. Als consultant op het gebied van de overheidsfinanciën kom ik uiteraard bij diverse gemeenten over de vloer. En ten aanzien van de jaarrekeningcontrole is me een veranderende houding van de accountant opgevallen. Mede door de notities over en wijzigingen in het Besluit Begroting en Verantwoording, waren de controles de afgelopen jaren al steeds strenger geworden. Nu de Autoriteit Financiële Markten de grote accountants “de wacht heeft aangezegd” is echter duidelijk merkbaar dat de bewegingsvrijheid van de controlerend accountant tot haast nihil is gereduceerd.

Dit had in mijn praktijk tot gevolg dat het (positieve) saldo van de jaarrekening enorm toenam als gevolg van verplichte correcties op posten die eigenlijk al jaren als prima werden beschouwd qua omvang, onderbouwing etc. De accountant stelde dat voorheen werd getoetst naar de geest van de wet. Bij de toetsing aan de hand van de letter van de wet, zoals nu het geval is, blijkt geen goedkeuring meer mogelijk. Laat ik 2 voorbeelden geven hoe veranderende houding van de accountant dit in de praktijk werkte waarbij in het eerste voorbeeld ook de rol van de commissie BBV een extra discussiepunt opwierp.

Voorbeeld: Toepassing van de notitie riolering november 2014

Vanwege veranderende regelgeving keek de accountant in het bijzonder naar de voorzieningen. Zo vond bij betreffende gemeente ook een toetsing plaats aan de hand van de notitie Riolering van november 2014.  De accountant gaf meteen al aan te verwachten dat die notitie ook voor Afvalstoffenheffing van toepassing zou zijn. Wij deelden die mening niet omdat in dat geval de commissie dat wel nadrukkelijker had vermeld in de bedoelde notitie. Totdat de commissie BBV eind maart met de vragen en antwoorden 2015 kwam waaruit blijkt dat dit wel het geval was. Voor de goede orde, de jaarrekening is dan al klaar……! De accountant kreeg het gelijk aan zijn zijde;  je kunt je wel afvragen waarom de commissie juist op dat moment nog met die aanvullende wijziging komt. Dat roept toch  problemen op.

Voorbeeld: de discussie over de betekenis van een woord

Wat is de definitie van ‘gelijkmatig’ als je het hebt over een voorziening? Gaat dat alleen over een gelijkmatige verdeling van de kosten over meerdere jaren? Mag er dan wel of niet sprake zijn een ingroeimodel zijn in de stortingen. Dat groeimodel was bij de gemeente noodzakelijk omdat er onvoldoende budgettaire ruimte was om ineens het noodzakelijke bedrag jaarlijks te doteren aan de voorziening. Nee, zegt klaarblijkelijk de letter van de wet, gelijkmatig is ieder jaar hetzelfde bedrag dus…. de hele voorziening moet vrijvallen  want de voorziening voldoet niet aan de eisen die de BBV aan een voorziening stelt. Veel stof  tot discussie dus. Heel de discussie met de accountant over veranderende controle levert stress en veel tijdsdruk op, waarbij de relatie met de accountant soms onder druk komt te staan. Heeft de discussie op dat moment veel zin? Neen, immers de AFM is er onder andere om toezicht te houden op accountants; de accountant wil zijn naam zuiver houden dus worden intern van bovenaf strengere normen opgelegd aan de controlerende accountants; de controlerend accountant moet zijn werk doen conform de interne voorschriften, maar…. de wethouder Financiën moet het vertellen aan de raad!
Met name als door correcties een groot, niet verwacht saldo ontstaat, waar in dit praktijkvoorbeeld duidelijk sprake van was, is er een grote kans dat dit de aandacht helemaal afleidt van de echte, inhoudelijke verantwoording. En dat is jammer, immers dat was toch het doel van de jaarrekening en daar gaat ook veel tijd en energie van het ambtelijk apparaat in zitten.

Hoe dit te voorkomen?

De schijnbare tegenstelling is te elimineren door gedurende de loop van het jaar de regelgeving goed te volgen. Niet te experimenteren met de regelgeving, hoewel het zoeken van de grenzen best interessant en nuttig kan zijn, maar stem dat dan goed af. Beoordeel of in de Interne controle meer aandacht besteed kan worden aan de juiste toepassing van de regelgeving. Benut de interim controle door de accountant en het rapport daarover optimaal. Ga in gesprek hierover. Blijft deze discussie niet overigens teveel hangen bij de (concern)controller?  Op deze wijze zou de verrassing bij  de controle van de jaarstukken minder groot moeten zijn en kan dus echt aandacht geschonken worden aan de Verantwoording over het afgesloten jaar. Dat was immers de doelstelling!

 Auteur: Ad Koijen

?
Abonneer op onze nieuwsbrief
* = verplicht veld